ميرزا كوچک خان جنگلی

آوریل 14, 2008 at 5:07 ق.ظ. بیان دیدگاه

 

     
ميرزا در صدد بود با گرد آورى مجتهدان گيلانى در يك مبارزه با اشغالگران خارجى و دولت مستبد همه گيلانيان را به قيام فرا خواند . بدين منظور هياءت اتحاد اسلام را تشكيل داد . همه اعضاى اين هياءت روحانى بودند . آيه الله سيد عبدالوهاب صالح ضياء برى رياست اتحاد اسلام را بر عهده داشت


 

يونس به ميرزا كوچك مشهور بود . پردش ميرزا بزرگ نام داشت و به همين علت خاطر او را ميرزا كوچك مى خواندند . ميرزا پس از بازگشت از تبعيد ، در انديشه قيامى فراگير بود . احمد شاه هنوز به سن قانونى نرسيده بود و نايب السلطنه به جاى او حكومت مى كرد .
نايب السلطنه ، نخست وزير و بسيارى از وزيران و امراى حكومت ، فراماسون و نوكر انگليس بودند . فرمانروايان گيلان نيز تنها در انديشه خوشگذرانى بودند و سربازان روسى كه در پى اولتيماتوم ، شمال ايران را اشغال كرده بودند ، هنوز در اين منطقه جاى داشتند .
ميرزا در صدد بود با گرد آورى مجتهدان گيلانى در يك مبارزه با اشغالگران خارجى و دولت مستبد همه گيلانيان را به قيام فرا خواند . بدين منظور هياءت اتحاد اسلام را تشكيل داد . همه اعضاى اين هياءت روحانى بودند . آيه الله سيد عبدالوهاب صالح ضياء برى رياست اتحاد اسلام را بر عهده داشت .(13) بدين سان هسته اوليه نهضت جنگل در سال 1333 ق ، در نرگستان (14) شكل گرفت .(15) هياءت اتحاد اسلام مرامنامه اى در نه ( 9 ) ماده تصويب كرد كه بر اساس آن حكومت بايد در دست نمايندگان مردم باشد . مرامنامه داراى 34 ماده حقوقى ، مدنى ، انتخابات ، كشاورزى ، مالياتها ، آموزش و پرورش ، بهداشت و … بود.(16)

ميرزا كوچك با مشورت دكتر حشمت كه در لاهيجان طبابت مى كرد ، تصميم گرفت پايگاهى در انبوه جنگلهاى گيلان براى آغاز عمليات نظامى عليه روسها تاءسيس كند . در ابتدا اعضاى نهضت جنگل به صد نفر نمى رسيدند . سلاح آنان عبارت بود از داس ، تبر ، اسلحه هاى شكارى و تعدادى از اسلحه هاى قديمى يادگار مانده از نبردهاى مشروطه . اندك اندك جنگليها با شبيخون به سربازخانه هاى روسى در گيلان ، به تفنگ و مهمات بيشترى مجهز شدند .

دولت ايران تحت فشار روسها به سر كوبى نهضت جنگل پرداخت . روسها نيز با توپخانه و سربازان تا دندان مسلح به نبرد با جنگليها پرداختند . جنگليها در تلاش براى بيرون راندن اشغالگران روسى از كشور ، در نبردهاى سهمگينى به دشمن تلفات وارد ساختند .
شمار دشمن بيش از تعداد جنگليها بود و اسلحه و مهمات آنها هم به مراتب بيشتر . اما ايمان و شجاعت جنگليها سبب شد تا آنها در درگيريها پيروز باشند . دولت مركزى با اطلاعيه هاى فراوان مردم را از پيوستن به جنگليها و كمك به آنها بر حذر داشت . روسها نيز به وسيله اعلاميه ها به مردم گيلان اخطار كردند كه از پشتيبانى جنگليها بپرهيزند .

نخستين نبرد سنگين جنگليها با قواى دولتى در 26 محرم 1335 ق . ، در كسما شكل گرفت . جنگليها دشمن را تار و مار ساختند .

روسها پس از شكست قواى دولت ايران ، تصميم گرفتند خود عليه جنگليها وارد كارزار شوند . سيصد قزاق روسى به همراه پنجاه قزاق ايرانى با اسلحه و مهمات فراوان در ماكلوان با جنگليها درگير شدند . در اين نبرد نيز جنگليها پيروز شدند .

روسها و دولت مركزى ايران پس از شكست در برابر جنگليها با تجهيز قواى خويش با چهار هزار قزاق و توپخانه روسها و هفتصد قزاق ايرانى به محاصر جنگليها پرداختند .

جنگليها در اين نبرد تن به شكست داده ، عقب نشينى كردند.(17)

كسما مركز گردهمايى جنگليها شد و گوراب زرمخ پايگاه نظامى آنها بود . روز به روز بر شمار داوطلبان عضويت به نهضت جنگل افزوده مى شد .

ارتش روسيه در سال 1917 م . در جنگ با آلمان شكست سنگينى را متحمل شد . انقلاب كمونيستى در روسيه پديد آمد . اما هنوز برخى از ژنرالهاى تزارى در برابر انقلاب سرخ مقاومت مى كردند . انگليس در جنگ جهانى با روسيه جزو گروه متفقين بود . انگليسيها از سوى عراق ، به سمت جنوب ايران پيشروى كرد . و تا همدان پيش آمده بودند . پس از مدتى توانستند قزوين را هم فتح نمايند آنها در صدد بودند به حمايت از ژنرالهاى تزارى ، با ارتش روسيه كه در شمال ايران بود ، به باكو بروند . دولت انگلستان به نهضت جنگل پيغام داد كه در صورت اجازه عبور ارتش انگليس از گيلان به روسيه ، بريتانيا حكومت ميرزا كوچك را در گيلان به رسميت خواهد شناخت . پاسخ ميرزا منفى بود . ميرزا حاضر نبود براى رسيدن به هدف مقدس خود دست يارى به سوى استعمار پير انگليس دراز كند.(18)

ژنرال دنسترويل ، فرمانده قواى انگليس در ايران كه تا قزوين پيش آمده بودند ، با هياءت اتحاد اسلام به گفتگو پرداخت . اما نتيجه اى نداشت . بيچراخوف ، فرمانده قواى روسى در گيلان با انگليسيها همدست شد و در صدد اعزام نيروهايش با باكو براى قلع و قمع انقلاب كمونيستى گرديد . در پل منجيل سهمگين ترين نبرد نهضت جنگل بين جنگليها از يك طرف و روسها و انگليسيها از سوى ديگر شكل گرفت .

تعداد نفرات و تجهيزات آنها به مراتب فزون تر از جنگليها بود . سرانجام دشمن پيروز شد و جنگليها با دادن تلفات سنگين عقب نشينى كردند.(19)

انگليسيها و روسها پس از پيروزى در جنگ منجيل ، به سوى انزلى به راه افتادند و توانستند رشت ، مركز استان گيلان را اشغال كنند . هواپيماهاى انگليسى هر روز مواضع جنگليها را در فومن و صومعه سرا بمباران مى كردند

جنگليها در شوال 1336 ق . به زرادخانه انگليسيها در رشت كه در جاده چمار سرا – پسيخان واقع شده بود شبيخون زدند . اما انگليسيها با كمك هواپيماها ، توپخانه و اسلحه هاى سنگين توانستند آنان را به عقب نشينى وادار كنند . جنگليها هر روز ، تقريبا در يك حمله چريكى به انگليسيها و روسها به آنان ضرباتى وارد مى ساختند .

انگليسيها براى اينكه هر چه سريع تر به روسيه بروند ، خواستار مذاكره با هياءت اتحاد اسلام و آتش بس شدند . نمايندگان هياءت اسلام و انگليس در 22 مرداد 1298 ش . در (( صفه سر )) رشت با هم به گفتگو نشسته ، اعلام آتش بس نمودند . بر اساس مواد توافقنامه قرار شد كه جنگليها اجازه عبور به نيروهاى نظامى انگليس را بدهند و انگليسيها هم در امور داخلى ايران و گيلان دخالت نكنند.(20)

جنگ جهانى اول پايان يافت . انگليسيها ، مغرور از پيروزى بودند . وثوق الدوله ، عامل سر سپرده انگليسيها به يخست وزيرى ايران گماشته مى شود . وثوق الدوله براى اجراى مقاصد شوم خود ، به نيرنگ متوسل شده ، به ميرزا كوچك پيغام صلح مى دهد ، ولى پس از نا اميدى از جنگليها تيمور تاش ، را به استاندارى گيلان مى گمارد تا وى بتواند نهضت جنگل را نابود سازد . تيمور تاش ، جلادترين فرمانرواى گيلان به قلع و قمع جنگليها پرداخت . دهها نفر به جرم كمك مالى به جنگليها اعدام و صدها نفر زندانى شدند .

روز به روز جنگليها در وضعيت بدترى قرار مى گيرند . قزاقان روسى و ايرانى به پشتيبانى سربازان انگليسى كوههاى گيلان را زير پاى گذاشته تا به قلع و قمع جنگليها بپردازند .

تسليم شدن حاج احمد كسمايى ( از مشاوران ميرزا كوچك و از رهبران نهضت جنگل ) و تسليم شدن و شهادت دكتر حشمت ، براى ميرزا كوچك و نهضت جنگل بسيار كمر شكن بود .

در همين روزنامه جنگل به افشاگرى مى پردازد و پرده از خيانتهاى وثوق الدوله بر مى دارد . پس از مدتى ، اعلام خطر روزنامه جنگل بر همگان هويدا مى شود . وثوق الدوله با امضاى قرار داد 1919 ميلادى با انگليسيها ، ايران را به صورت مستعمره بريتانيا قرار مى دهد .

روزنامه جنگل ( ارگان رسمى نهضت جنگل ) به مخالفت با اين قرار داد مى پردازد . شيخ محمد خيابانى و آيه الله سيد حسن مدرس در مجلس چهارم شوراى ملى به مخالفت با قرارداد مى پردازند .

شيخ محمد خيابانى در تبريز عليه قرارداد 1919 م . قيام مى كند . مردم به حمايت از او بر مى آيند . خيابانى نماينده اى به گيلان مى فرستد تا با اتحاد با نهضت جنگل عليه دولت مركزى همكارى نمايند . نماينده وى با هياءت اتحاد اسلام به گفتگو مى نشيند و پيام خيابانى را به آنها مى رساند . هياءت اتحاد اسلام پس از شور و بررسى نظر خود را اعلام مى دارند . اما متاءسفانه تلاش خيابانى با مرگ ناگهانى و مشكوك نماينده اش در (( زيده )) ناكام مى ماند .

آيه الله سيد حسن مدرس در استفتايى كه در جمادى الثانى 1339 ق . از ايشان مى شود ، به پشتيبانى از نهضت جنگل مى پردازد . در قسمتى از فتواى تاريخى وى آمده است . (( جلوگيرى از دخالت خارجه و نفوذ سياست آنها در گيلان عملياتى بوده بس مقدس كه به هر مسلمانى لازم . خداوند همه ايرانيان را توفيق دهد كه نيت و عمليات آنها را تعقيب و تقليد نمايند .))(21)

نهضت جنگل بحرانى ترين وضعيت خود را در طول قيام پشت سر مى گذارد . جنگليها از جنگ و بى خانمانى خسته شده بودند . روز به روز از شمار جنگليها كاسته مى شد . در همين هنگام فرمانده قزاقهاى روسى در تهران در نامه اى به ميرزا كوچك خواستار تسليم وى مى شود . پاسخ دندان شكن ميرزا و نثر زيباى او مى طلبد كه متن نامه فرمانده قزاقخانه و پاسخ ميرزا را بياوريم .

 

Advertisements

Entry filed under: دسته‌بندی نشده.

استاد شهريار جهان پهلوان تختی

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Blog Stats

  • 18,490 hits

بیشترین کلیک شده‌ها

  • هیچکدام

برترین مطالب

دیدگاه‌های اخیر


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: